Chi tiết câu hỏi
Phạm Văn Hùng
Sóc Trăng
Thời gian gần đây, tình hình vi phạm khai thác cát, sỏi trái phép ở lòng sông diễn ra phổ biến, ngang nhiên, thách thức chính quyền và dư luận ở nhiều địa phương, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về môi trường, đời sống nhân dân và an ninh, trật tự. Xin Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết nguyên nhân của tình trạng này và trách nhiệm của Bộ, chính quyền địa phương như thế nào cũng như giải pháp nhằm chấm dứt vi phạm thời gian tới?
 
Bộ Tài nguyên và Môi trường

Theo quy định của Điều 18 và Điều 82 Luật Khoáng sản, việc quy hoạch, quản lý, cấp phép khai thác, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác cát, sỏi lòng sông thuộc trách nhiệm và thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh. Hiện nay, tình trạng khai thác trái phép vẫn còn diễn ra phổ biến, gây bức xúc trong dư luận. Nguyên nhân là do khai thác cát, sỏi lòng sông lợi nhuận hấp dẫn, thường ở khu vực ranh giới hai hay nhiều địa phương, khai thác trái phép gặp khó khăn diễn ra cả ngày lẫn đêm gây khó khăn cho kiểm tra, giám sát. Trong khi đó các địa phương chưa kiên quyết xử lý trách nhiệm của người đứng đầu nơi để xảy ra hoạt động khai thác trái phép, chưa xử lý mạnh mẽ các tổ chức, cá nhân khai thác trái phép cát, sỏi lòng sông; chưa kiểm soát chặt chẽ các bến bãi tập kết cát, sỏi.

Ngày 30/3/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 03/CT-TTg về việc tăng cường hiệu lực thực thi chính sách, pháp luật về khoáng sản; Bộ TN&MT đã tổ chức Hội nghị trực tuyến trên phạm vi cả nước để thống nhất giải pháp nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động khoáng sản; kiên quyết xử lý những điểm nóng khai thác cát, sỏi trái phép. Bộ đã ban hành quy định nội dung đề án thăm dò phù hợp với đặc thù cát, sỏi lòng sông tạo thuận lợi cho địa phương, doanh nghiệp đảm bảo quy định của Luật khoáng sản (Thông tư số 01/TT-BTNMT ngày 13/01/2016) để doanh nghiệp thuận lợi thăm dò, mà nhà nước kiểm soát chặt chẽ trữ lượng để thu đủ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Bổ sung quy định cụ thể trách nhiệm bảo vệ khoáng sản chưa khai thác của Uỷ ban nhân dân các cấp nội dung phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác theo hướng quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương, nhất là cấp huyện và cấp xã trong dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 15/2012/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật khoáng sản. Bổ sung số lượng và tăng mức xử phạt vi phạm hành chính (bằng tiền) đối với khai thác trái phép cát, sỏi lòng sông trong Nghị định thay thế Nghị định số 142/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khoáng sản. Bộ cũng đã kiểm tra các dự án nạo vét, khơi thông luồng lạch của 30 dự án tại 09 tỉnh, thành phố (năm 2015); kiểm tra hoạt động khai thác cát, sỏi lòng sông, thu hồi cát từ các dự án nạo vét tại Hà Nội và Hưng Yên (năm 2016).

Trong thời gian tới, Bộ TN&MT sẽ tiếp tục kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị 03/CT-TTg, nhất là các giải pháp ngăn chặn hoạt động khai thác khoáng sản trái phép; xử lý nghiêm người đứng đầu chính quyền địa phương khi để xảy ra 

khai thác cát, sỏi trái phép; kiểm soát chặt chẽ việc cho phép thuê đất làm bãi tập kết cát, kiên quyết xử lý, dẹp bỏ các bến bãi trái phép.

Theo Luật Khoáng sản việc quản lý, cấp phép khai thác cát, sỏi lòng sông thuộc trách nhiệm và thẩm quyền của UBND cấp tỉnh. Do đó, thành phố Hà Nội, tỉnh Vĩnh Phúc (cũng như các địa phương khác) cần ban hành quy chế phối hợp trong quản lý, cấp phép theo nguyên tắc: không làm biến đổi dòng chảy, sạt lở bờ; thống nhất thời gian khai thác; phương thức xử lý khai thác cát, sỏi lòng sông trái phép.

Bộ cũng sẽ ban hành quy định hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý quy hoạch, cấp phép thăm dò, khai thác cát, sỏi lòng sông theo hệ thống lưu vực sông, tuân thủ quy luật tự nhiên, liên kết chặt chẽ giữa các địa phương trên lưu vực; đảm bảo tính bền vững của hệ thống dòng chảy.